Modelowanie przewozu ładunków w kraju i na świecie

W ramach prac Transportowego Obserwatorium Badawczego Centrum Unijnych Projektów Transportowych zorganizowało 8 maja 2019 roku spotkanie eksperckie pod hasłem Modelowanie przewozu ładunków w kraju i na świecie. Teoretycy i praktycy z Polski i Czech, przedstawiciele administracji publicznej (Ministerstwo Infrastruktury, Ministerstwo Inwestycji i Rozwoju, Ministerstwo Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej, Główny Urząd Statystyczny, Urząd Transportu Kolejowego), środowiska naukowego, beneficjenci Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko oraz eksperci z inicjatywy Jaspers dyskutowali nad problemem budowy modeli transportowych dla ruchu towarowego.

Transport towarów i odpowiednia logistyka przewozu ładunków stanowi w dzisiejszych czasach istotny parametr sukcesu gospodarczego. Kluczem do powodzenia w tym zakresie jest planowanie infrastruktury w sposób zapewniający użyteczność dla logistyki.

Rola infrastruktury transportowej uwidacznia się przede wszystkim w miarę zwiększenia różnic w jej jakości (rozpoczęcie procesu inwestycyjnego związanego z realizacją projektu infrastrukturalnego). Po zakończeniu procesu inwestycyjnego (relatywnie równomierne rozmieszczenie dróg wyższej kategorii), ponownie zaczynają decydować tradycyjne czynniki ekonomiczne, ale ruch jest większy. Istnieje jednak wiele elementów zakłócających wspomniane prawidłowości takie jak np. ruch tranzytowy czy opłaty drogowe. Warunkiem prawidłowego modelowania ruchu pojazdów ciężarowych jest uwzględnienie różnych funkcji oporu przestrzeni (w poszczególnych kategoriach, grupach towarów).

Spotkanie pozwoliło na wymianę informacji i doświadczeń z dotychczasowej realizacji projektów związanych z modelowaniem ruchu przez różne podmioty. Zastanawiano się m.in. nad źródłem i jakością danych do budowania modeli transportowych uwzględniających rzeczywiste potoki ładunkowe. Uczestnicy zgodzili się, iż spotykają się z problemem braku danych lub braku możliwości porównania danych pochodzących z różnych baz. Zdaniem ekspertów istotnym utrudnieniem jest brak nowych danych o kierunkach tranzytu oraz niska jakość danych w tym zakresie. Wskazane byłoby dążenie do synchronizacji baz w ujęciu międzynarodowym (np. bazy handlu zagranicznego) z sąsiednimi krajami, co umożliwiłoby analizę międzynarodową w układzie produkcja-atrakcja. Wykorzystywane do niedawna badania ankietowe użytkowników dróg (dotyczące źródła/celu i motywacji podróży) nie są obecnie wiarygodnym źródłem informacji. Ponadto coraz trudniej je przeprowadzać z uwagi na brak zaufania społeczeństwa do tego typu badań. Osoby ankietowane często nie rozumieją pytań w analogiczny sposób do projektodawców badania. Zdaniem części ekspertów warto wykorzystywać tzw. Big Data, czyli zbiory danych uzyskiwane np. od operatorów telefonii komórkowej.

Podczas panelu poruszony został także temat współpracy pomiędzy sektorem publicznym, środowiskiem naukowym i firmami prywatnymi. Eksperci zgodzili się, że taka współpraca jest niezbędna, a jej obecny poziom jest niezadowalający. Niezbędny jest podmiot, który zainicjuje taką współpracę i wymianę informacji w szerszym zakresie.

Spotkanie i wymiana doświadczeń jest elementem prac nad Zintegrowanym Modelem Ruchu, który ma przygotować Polskę do wdrażania perspektywy finansowej UE 2021–2027.